YKS TYT Fizik

TYT Fen Bilimleri fizik bölümü: fizik bilimine giriş, madde, hareket ve kuvvet, enerji, ısı, elektrik, basınç, dalgalar ve optik.

Örnek sorular Bu alandan quiz Üye quizleri

Alan birincisi henüz yok. Bu alanda quiz hazırla, hata bildir ya da üye quizlerini çöz; ilk sen ol!

Alan sıralaması →

BirimlerSIK ÇIKAR

Temel ve Türetilmiş Büyüklükler

SI birim sisteminde 7 temel büyüklük vardır: uzunluk (m), kütle (kg), zaman (s), elektrik akımı (A), sıcaklık (K), madde miktarı (mol) ve ışık şiddeti (cd). Hız, kuvvet, enerji gibi büyüklükler bunlardan türetilir. Skaler büyüklükler yalnızca sayı ve birimle (kütle, zaman, enerji), vektörel büyüklükler ayrıca yön ve doğrultuyla (kuvvet, hız, ivme) ifade edilir.

Sınavda Dikkat: Ağırlık vektörel bir kuvvettir, kütle skalerdir; birimi kg olan kütle ile birimi newton olan ağırlığı karıştırma. Sürat skaler, hız vektöreldir.

MaddeSIK ÇIKAR

Özkütle ve Karışımların Özkütlesi

Özkütle d = m / V'dir ve aynı sıcaklık ve basınçta saf maddeler için ayırt edici özelliktir. Eşit kütleli iki sıvı karıştırılırsa karışımın özkütlesi 2d₁d₂/(d₁+d₂), eşit hacimli karıştırılırsa (d₁+d₂)/2 olur. Karışımın özkütlesi her zaman bileşenlerin özkütleleri arasındadır.

Sınavda Dikkat: Eşit kütleli karışımın özkütlesi, özkütlesi KÜÇÜK olan sıvıya daha yakındır (çünkü onun hacmi daha büyüktür). Kütle ve hacim ayırt edici özellik değildir.

DinamikSIK ÇIKAR

Newton'un Hareket Yasaları

Eylemsizlik yasası: net kuvvet sıfırsa cisim durur ya da sabit hızla hareket eder. Temel yasa: F_net = m · a. Etki-tepki yasası: A cismi B'ye kuvvet uygularsa B de A'ya eşit büyüklükte ve zıt yönde kuvvet uygular. Sürtünme kuvveti hareket yönüne zıttır; büyüklüğü yüzeylerin cinsine ve tepki kuvvetine bağlıdır, yüzey alanına bağlı değildir.

Sınavda Dikkat: Etki-tepki kuvvetleri FARKLI cisimlere etki ettiği için birbirini dengelemez. Sabit hızla giden cisme etki eden net kuvvet sıfırdır; 'hareket varsa kuvvet vardır' düşüncesi yanlıştır.

KinematikSIK ÇIKAR

Hareket Grafikleri

Konum-zaman grafiğinin eğimi hızı verir. Hız-zaman grafiğinin eğimi ivmeyi, grafik altında kalan alan yer değiştirmeyi verir. İvme-zaman grafiğinin altındaki alan hız değişimini verir. Sabit hızlı harekette hız-zaman grafiği yatay bir doğrudur; düzgün hızlanan harekette eğik bir doğrudur.

Sınavda Dikkat: Hız-zaman grafiğinde zaman ekseninin altında kalan alan NEGATİF yer değiştirmedir. Alınan yol hesaplanırken alanların mutlak değerleri toplanır, yer değiştirmede işaretleriyle toplanır.

EnerjiSIK ÇIKAR

İş, Güç ve Enerjinin Korunumu

İş W = F · x · cosθ'dır; kuvvet yer değiştirmeye dik ise iş yapılmaz. Güç P = W / t'dir. Kinetik enerji ½mv², yer çekimi potansiyel enerjisi mgh'dir. Sürtünmesiz ortamda mekanik enerji (kinetik + potansiyel) korunur; sürtünme varsa kaybolan mekanik enerji ısıya dönüşür. Verim = yararlı enerji / harcanan enerji.

Sınavda Dikkat: Hız iki katına çıkarsa kinetik enerji 4 katına çıkar. Yatayda taşınan bir cisme yer çekimi iş yapmaz, çünkü ağırlık hareket yönüne diktir.

IsıSIK ÇIKAR

Isı, Sıcaklık ve Hâl Değişimi

Sıcaklık taneciklerin ortalama kinetik enerjisinin ölçüsüdür, ısı ise sıcaklık farkı nedeniyle aktarılan enerjidir. Q = m · c · ΔT; öz ısı (c) ayırt edici özelliktir. Hâl değişimi sırasında sıcaklık sabit kalır ve Q = m · L kullanılır. Isı iletim, konveksiyon ve ışıma yoluyla yayılır.

Sınavda Dikkat: Isı sığası (m · c) ayırt edici değildir, kütleye bağlıdır. Erime sırasında verilen ısı sıcaklığı artırmaz, tanecikler arası bağları zayıflatır. Su 4 °C'de en yoğundur (anormal genleşme).

ElektrostatikSIK ÇIKAR

Elektriklenme Türleri

Cisimler sürtünme, dokunma ve etki (indüksiyon) yoluyla elektriklenir. Sürtünmede cisimler zıt işaretli ve eşit miktarda yük kazanır. Dokunmada yükler cisimlerin sığalarıyla (iletken kürelerde yarıçaplarıyla) orantılı paylaşılır ve cisimler aynı işaretli yüklenir. Etkiyle elektriklenmede yaklaştırılan cisme zıt yük yakın tarafta toplanır. Coulomb kuvveti F = k · q₁ · q₂ / d²'dir.

Sınavda Dikkat: Elektriklenmede yer değiştiren yalnızca elektronlardır (negatif yük); protonlar hareket etmez. Yükler arası uzaklık 2 katına çıkarsa kuvvet 1/4'e düşer.

ElektrikSIK ÇIKAR

Ohm Yasası ve Direnç Bağlama

Ohm yasası V = I · R'dir. Seri bağlı dirençlerden aynı akım geçer ve eşdeğer direnç R₁ + R₂ + ...'dır. Paralel bağlı dirençlerin uçları arasındaki gerilim aynıdır ve 1/Reş = 1/R₁ + 1/R₂ + ...'dır. Bir iletkenin direnci R = ρ · L / A'dır: boyla doğru, kesit alanıyla ters orantılıdır. Elektrik enerjisi W = V · I · t, güç P = V · I = I²R'dir.

Sınavda Dikkat: Paralel bağlamada eşdeğer direnç en küçük dirençten bile küçüktür. Seri bağlı ampullerden biri yanarsa (koparsa) hepsi söner; paralelde diğerleri yanmaya devam eder.

Manyetizma

Mıknatıslar ve Akımın Manyetik Etkisi

Mıknatısın aynı kutupları birbirini iter, zıt kutupları çeker; manyetik alan çizgileri mıknatısın dışında N'den S'ye yönelir. Üzerinden akım geçen düz telin çevresinde dairesel bir manyetik alan oluşur; yönü sağ el kuralıyla bulunur. Akım makarası (bobin) içine demir çekirdek konulursa elektromıknatıs elde edilir; alan şiddeti akım ve sarım sayısıyla artar.

Sınavda Dikkat: Pusula iğnesinin N ucu coğrafi kuzeyi gösterir, yani Dünya'nın coğrafi kuzeyinde manyetik S kutbu vardır. Bir mıknatıs ortadan kesilirse iki ayrı tek kutup değil, iki ayrı mıknatıs oluşur.

BasınçSIK ÇIKAR

Sıvı Basıncı ve Kaldırma Kuvveti

Katı basıncı P = F / A'dır. Durgun sıvının bir noktadaki basıncı P = h · d · g ile hesaplanır; kabın şekline değil derinliğe ve sıvının özkütlesine bağlıdır. Arşimet ilkesine göre sıvıya batırılan cisme, yer değiştirdiği sıvının ağırlığı kadar kaldırma kuvveti etki eder: Fk = Vbatan · dsıvı · g. Yüzen ve askıda kalan cisimlerde kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir.

Sınavda Dikkat: Kaldırma kuvveti cismin özkütlesine değil, batan hacmine ve SIVININ özkütlesine bağlıdır. Cismin özkütlesi sıvınınkinden küçükse yüzer, eşitse askıda kalır, büyükse batar.

10 / 12 kart gösteriliyor

YKS TYT Fizik

Konulo Premium

Konulo Premium

Temel ve Türetilmiş Büyüklükler

Özkütle ve Karışımların Özkütlesi

Newton'un Hareket Yasaları

Hareket Grafikleri

İş, Güç ve Enerjinin Korunumu

Isı, Sıcaklık ve Hâl Değişimi

Elektriklenme Türleri

Ohm Yasası ve Direnç Bağlama

Mıknatıslar ve Akımın Manyetik Etkisi

Sıvı Basıncı ve Kaldırma Kuvveti

Herkes için Konulo Go

Konulo Premium